Bilim

Tüm Dünyayı Etkisi Altına Alan Koronavirüs Vücudu Nasıl Etkiliyor?

Tüm Dünyayı Etkisi Altına Alan Koronavirüs Vücudu Nasıl Etkiliyor?

Koronavirüs salgını, tüm dünyada hızla yayılırken hastalıkların çoğu hafif şiddette seyrediyor, peki koronavirüs vücudu nasıl etkiliyor?

Aralık ayında Çin’in Vuhan kentinde ortaya çıkan ve kısa sürede tüm dünyayı etkisi altına alan koronavirüs hızla yayılmaya devam ediyor. Virüsten etkilenenlerin büyük bir çoğunluğu hafif şekilde atlatsa da bugüne kadar dünya genelinde 6.500’e yakın insan yaşamını yitirdi. Peki, virüs vücuda nasıl saldırıyor? Neden bazı insanlar ölürken, bazıları iyileşiyor. İşte koronavirüsün vücudu nasıl etkilediğine dair bilimsel gerçekler.

Tüm Dünyayı Etkisi Altına Alan Koronavirüs Vücudu Nasıl Etkiliyor?

Kuluçka dönemi

Tüm Dünyayı Etkisi Altına Alan Koronavirüs Vücudu Nasıl Etkiliyor?

Bu, virüsün vücuda yerleştiği dönem. Virüs, önce hücrelere yerleşiyor ve ardından bunları ele geçiriyor.

Resmi adı Sars-CoV-2 olan koronavirüs, nefesle (yakınımızda bir kişinin öksürmesiyle) ya da virüs bulaşmış yüzey ya da yüzümüze temasla vücudumuza giriyor.

Tüm Dünyayı Etkisi Altına Alan Koronavirüs Vücudu Nasıl Etkiliyor?

Virüs önce boğaza, solunum yollarına ve akciğerlere yerleşiyor. Bu bölgeler, uzmanların ifadesiyle kısa sürede “koronavirüs fabrikalarına” dönüşüyor. Buralardan yayılan çok sayıda yeni virüs diğer hücrelere sirayet ediyor.

Bu erken aşamada, insanlar hastalık belirtisi göstermiyor. Hatta bazı vakalarda hiçbir zaman belirti görülmüyor.

Enfekte olmakla ilk semptomların görüldüğü zaman arasındaki kuluçka dönemi, kişiden kişiye değişiklik göstermekle birlikte ortalama beş gün kabul ediliyor.

Hafif vakalar

Tüm Dünyayı Etkisi Altına Alan Koronavirüs Vücudu Nasıl Etkiliyor?

Koronavirüs vakalarının çok büyük bölümü bu grupta. 10 kişiden sekizi hastalığı hafif geçiriyor. Ortak belirtiler ateş ve öksürük. Vücutta kırıklık, boğaz ve baş ağrıları görülmesi de mümkün. Ama bunlar görülmeyebilir de.

Ateş, bağışıklık sisteminin enfeksiyona tepkisinden kaynaklanıyor. Bağışıklık sistemi, sitokin adlı kimyasallar salgılayarak vücudumuzun diğer bölümlerini uyarıyor. Bu sırada ağrı, acı ve ateş ortaya çıkıyor.

Tüm Dünyayı Etkisi Altına Alan Koronavirüs Vücudu Nasıl Etkiliyor?

Koronavirüs öksürüğü, başlangıçta kuru oluyor. Bunun nedeni enfekte hücrelerin tahriş olması. Bazı hastalar daha sonra içinde virüsün öldürdüğü akciğer hücreleri olan balgam çıkarmaya başlıyor.

Bu belirtiler, yatak istirahati, bol miktarda sıvı tüketimi ve parasetamol ile ortadan kalkabiliyor. Bunun için hastaneye gitmek gerekmiyor.

Tüm Dünyayı Etkisi Altına Alan Koronavirüs Vücudu Nasıl Etkiliyor?

Bu aşama yaklaşık bir hafta sürüyor. Birçok kişi bağışıklık sistemi virüsü yendiği için bu aşamada iyileşiyor. Ama bazı kişilerde durum ağırlaşabiliyor.

Mevcut bilgilere göre, kuluçka aşaması bu belirtilerle tanımlanıyor. Fakat bazı yeni çalışmalar, bu dönemde burun akıntısı gibi soğuk algınlığı belirtilerinin de görülebildiğine işaret ediyor.

Ağır vakalar

Tüm Dünyayı Etkisi Altına Alan Koronavirüs Vücudu Nasıl Etkiliyor?

Bağışıklık sistemi virüse aşırı tepki gösterirse hastalık ilerliyor. Vücuda gönderilen kimyasal sinyaller enflamasyona yol açıyor. Bu sinyallerin hassas bir şekilde dengelenmesi gerekiyor. Aşırı enflamasyon tüm vücuda zarar veriyor.

Londra King’s College Üniversitesi’nden Dr. Nathalie MacDermott, “Virüs bağışıklık sisteminin tepkisinde dengesizliği tetikliyor, aşırı enflamasyon oluşuyor. Virüsün bunu nasıl yaptığını henüz bilmiyoruz” diyor. Akciğerlerdeki enflamasyon zatürre olarak adlandırılıyor.

Tüm Dünyayı Etkisi Altına Alan Koronavirüs Vücudu Nasıl Etkiliyor?

Koronavirüs Vücudu Nasıl Etkiliyor?

Ağızdan giren virüs soluk borusundan akciğerlere inince akciğerlerde küçük hava kesecikleri oluşuyor. Kana oksijen karışınca dışarı karbondioksit çıkıyor. Ama zatürrede bu keseciklerin içi suyla dolmaya başlıyor ve bu da nefes alma güçlüğüne neden oluyor. Bazı insanların bu aşamada solunum cihazına bağlanması gerekiyor.

Çin’den gelen verilere göre hastalıkların yüzde 14’ü bu seviyede seyrediyor.

Kritik vakalar

Tüm Dünyayı Etkisi Altına Alan Koronavirüs Vücudu Nasıl Etkiliyor?

Koronavirüste hastalıkların yüzde 6’sını kritik vakalar oluşturuyor.

Bu aşamada vücut, fonksiyonlarını yerine getirememeye başlıyor ve ciddi ölüm riski ortaya çıkıyor. Bu dönemde bağışıklık sistemi kontrolden çıkıyor ve tüm vücuda zarar vermeye başlıyor.

Kan basıncı tehlikeli derecede düşünce ya da organlar çalışmamaya başlayınca septik şok yaşanabiliyor. Akciğerlerdeki aşırı enflamasyonun sonucu ortaya çıkan akut solunum sıkıntısı sendromunda vücut, hayatta kalabilmek için ihtiyaç duyduğu kadar oksijen alamıyor.

Tüm Dünyayı Etkisi Altına Alan Koronavirüs Vücudu Nasıl Etkiliyor?

Bunun sonucu olarak böbrekler kanı temizleyemiyor, bağırsakların çeperleri zarar görüyor. Dr. Bharat Pankhania “Virüs, karşı konulamayacak kadar bir enflamasyona yol açıyor ve çoklu organ yetmezliği ortaya çıkıyor” diyor. Ve bağışıklık sistemi virüsü yenemezse, virüs vücudun her yerine yayılıyor ve çok daha fazla hasara yol açıyor.

Tüm Dünyayı Etkisi Altına Alan Koronavirüs Vücudu Nasıl Etkiliyor?

Bu aşama büyük oranda invaziv tedavi gerektiriyor ve bu, ECMO’yu da (Ekstrakorporal membran oksijenizasyonu) içerebiliyor. ECMO tedavisinde akciğerin görevini bir makine üstleniyor.

Makine, borular yardımıyla vücuttan kanı alıyor, oksijenizasyonunu sağlayıp vücuda geri gönderiyor, ancak hastalığın çok ilerlediği durumlarda organlar vücudu canlı tutamıyor.

Categories: Bilim, Gündem

Tagged as: , , ,